น่านทูเดย์ตอตคอม

ความยิ่งใหญ่ ของการแข่งเรือของชาวจังหวัดน่านไม่เพียงเพราะคุณค่าของประเพณีที่ได้ร่วมสืบสานผ่านกาลเวลามาจนถึงปัจจุบันแต่ยังได้ประกาศความยิ่งใหญ่ในหลายๆประการ ไม่ว่าจะเป็นการมีจำนวนเรือแข่งที่มากที่สุด เรือเก่าแก่และสวยงามโดยมีหัวเรือเป็นพญานาคทุกลำ เป็นประเพณีแข่งเรือชิงถ้วยพระราชทานมากที่สุดในประเทศไทย แล้วเรือที่เป็นเอกลักษณ์น่านต้องประกอบด้วยส่วนต่างๆ ด้วย

แข่งเรือเมืองน่าน

งานประเพณีแข่งเรือจังหวัดน่าน เป็นประเพณีเก่าแก่ที่สืบต่อกันมายาวนานตั้งแต่โบราณกาลเป็นเวลาอันยาวนานเรือแข่งจังหวัดน่านมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นสวยงาม เป็นเรือขุดแบบชะล่าหัวเรือแกะสลักเป็นรูปพญานาค อ้าปาก ชูคอ อวดเขี้ยวโง้งงอ สง่างาม หางเรือแกะสลักเป็นรูปหางพญานาค งอนสูง….ลำตัวเรือทาสีสวยสด และมีลวดลายที่สวยงาม จึงถือเป็นความภาคภูมิใจของชาวจังหวัดน่านทุกคน  

เที่ยวงานแข่งเรือเมืองน่าน สังเกตุอย่างไร ให้รู้จักว่านิคือเรือเอกลักษณ์น่าน …

เขี้ยวฟอง จะมีสองแบบ คือ เป็นเขี้ยวสิบซี่ และ เขี้ยวสิบสี่ซี่ โค้งงอเหมือนปากนกแล (นกแก้ว) ก้มกินน้ำ

เขี้ยวแต คือเขี้ยวซี่เล็กที่เรียงติดกัน อยู่ระหว่างเขี้ยวฟอง ต้องหึก (หนา) บ่งบอกความแข็งแรง

เขี้ยวหนาย เป็นเขี้ยวฟองซี่ในสุดจะโค้งงอขึ้นหรือลงก็ได้

แก้ม จะต้องมีลักษณ์อวบอูม เหมาะสมกับหัวเรือ ให้มีเกล็ดเป็นร่อง หรือซ้อนกันเหมือนเกล็ดปลา

หมกขี้หมา (จมูก) ขนาดใหญ่สูง มีร่องวนเป็นก้นหอย ปุ้มมน มีรูเสียบดอกไม้พื้นเมือง รูปทรงมองจากด้านหน้าแบะออกเล็กน้อย

หงอน อยู่ระหว่างหมกขี้หมา มีความสูงเสมอกับหมกขี้หมา ต้องแกะสลักจากไม้และต้องถอดประกอบได้

กาบรอง กาบจว้า หรือหางแมงดา จะอยู่บริเวณใต้หงอนเพื่อล๊อคหัวเรือไม่ให้สั่นคลอน

เดียกาง (เดือยคาง) จะอยู่ด้านล่างตรงข้ามกับ กาบจว้า ทำหน้าที่ล๊อคหัวเรือไม่ให้สั่นคลอน

มะเดง (กระดิ่ง) แขวนไว้ในปาก

กระจกคาง จะมีลักษณะกลมหรือเหลี่ยมพร้อมพู่ ติดแขวนไว้ใต้คาง

มะต๋า (ดวงตา) จะเป็นกระจกติด หรือแต้มสีเป็นดวงตาดำ

หมกต๋า (ขอบตา) จะมีลักษณะคว่ำ หรือ หงายก็ได้

คันจ่อ (คันธงประจำเรือ) มีความยาว ๒ เมตรขึ้นไป ต้องมีก๋วยสลากผูกติดคันจ่อ ตามความเหมาะสมของเรือ

กันยาเรือ (คอต่อหัว โงนหัว) มีลักษณะโค้งงอสมส่วนกับตัวเรือ ไม่มีผ้าแพรสีและผ้าสีอื่นผูกมัด ยกเว้นด้ายหมายขวัญ และสวยดอกไม้ ธูปเทียน (สวยดอกไม้ทำจากใบตอง)

แซ่ หรือ ต่อนต้อ (สลักคอต่อเรือ)
สำหรับเสียบยึดกันยากับตัวเรือให้แน่น มีลักษณะเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวตามแต่ละหมู่บ้าน (รูปสัตว์ในวรรณคดี เช่น ลิง ไก่ สิงห์ ฯลฯ)

หางวัลย์ คือ หางของเรือที่มีลักษณะคล้ายหางพญานาค เพื่อต่อกับกันยาท้าย จะต้องสูงกว่าหัวเรือโดยแกะสลักหรือฉลุลวดลาย ทาสีให้สวยงาม มีกระดิ่ง สายสนุก (หรือพู่หาง) ห้อยความยาวพอสมควร

ลำเรือ ขุดจากไม้ซุงท่อนเดียวยาวตลอด ข้างลำเรือวาดลายไทยทาสีให้สวยงามตลอดลำเรือ เช่นลายกนกใบเทศ ลายกอด ลายเกี้ยว ลายเกาะ หรือดอกโดด ยาวต่อเนื่องตลอดลำเรือ

หมายเหตุ
สีที่ใช้ สีดำ สีแดง สีหมากสุก (ส้ม) สีเขียว สีเหลือง และสีขาว
การทาสีต้องเป็นการระบายเอกลักษณ์ของสีนั้นๆ ตามลักษณะเรือเมืองน่าน
เรือทุกลำต้องมีชื่อเรือ เขียนไว้ที่กันยาหัว และชื่อหมู่บ้านเขียนไว้ที่กันยาหาง สามารถอ่านได้ชัดเจน

ข้อกำหนดเรืออัตลักษณ์น่าน โดยสภาวัฒนธรรมเมืองน่าน ผู้สร้างสรรค์/ผู้แต่ง/เจ้าของผลงาน : สภาวัฒนธรรมจังหวัดน่าน ร่วมกับ อพท.

การแข่งเรือยาวประเพณีจังหวัดน่าน ในทุกๆ ปีจะมีการแบ่งประเภทเรือเอกลักษณ์ และประเภทเรือโบราณมะเก่าน่าน ความโดดเด่นเรือเอกลักษณ์น่าน ได้แก่หัวเรือ หรือหัวโอ้ ซึ่งหัวเรือเป็นรูปร่างลักษณะคล้ายหัวพญานาค เจาะด้วยไม้ท่อนเดียวและแกะสลักลวดลาย ทาสีให้สวยงามตามลักษณะเรือเมืองน่าน กัญญาหัว โงนหัว หรือแก๋นคอ เป็นส่วนตั้งแต่หัวเรือจนถึงบริเวณช่วงต่อลำเรือส่วนใหญ่ทำจากไม้เนื้ออ่อน มีลักษณะงอนโค้งเขียนลวดลายพื้นเมืองน่าน ลายกนก หรือลายเครือเถา เป็นต้น กัญญาท้ายหรือโงนหางหรือแก๋นท้าย ซึ่งกัญญาเรือ คือส่วนที่ต่อจากลำเรือไปหาหัวเรือ และหางวัลย์ ซึ่งหางวัลย์ คือส่วนที่เชื่อมต่อกับกัญญาท้าย จะต้องสูงกว่าหัวเรือโดยแกะสลักหรือฉลุลวดลาย ทาสีให้สวยงาม มีกระดิ่ง สายสนุกหรือพู่หงส์ห้อย ความยาวพอสมควร ส่วนลำเรือ ขุดจากไม้ซุงท่อนเดียวยาวตลอด ข้างลำเรือวาดลายไทย ทาสีให้สวยงามตลอดลำเรือ เช่น ลายกนกใบเทศ ลายกอด ลายเกี้ยว ลายเกาะ หรือดอกโดดยาวต่อเนื่องตลอดลำเรือ เหล่านี้ถือเป็นเอกลักษณ์แห่งความภาคภูมิใจของชาวน่าน 

หากเราเข้าใจและทราบที่ไปที่มา จะทำให้การเดินทางมาท่องเที่ยวหรือชมการแข่งเรือประเพณีของจังหวัดน่านมีความหมายและได้ความรู้กลับไปด้วยแน่นอนครับ

สำหรับคนที่กำลังจะเดินทางมาเที่ยวชมงานแข่งเรือ (ปฏิทินประเพณีแข่งเรือจังหวัดน่าน (ปลอดเหล้า-เบียร์) ประจำปี ๒๕๖๒ และศึกษา ประวัติความเป็นมาของการแข่งเรือล่วงหน้า นะครับ


ข้อกำหนดเรืออัตลักษณ์น่าน โดยสภาวัฒนธรรมเมืองน่าน
http://202.29.93.11/search_detail/result/205

สวัสดีครับ
#อย่าลืมช่วยแชร์ด้วยนะครับ

ทิ้งคำตอบไว้

กรุณาใส่ความคิดเห็นของคุณ!
กรุณาใส่ชื่อของคุณที่นี่